Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa: Người đi tìm một nền y học không còn ranh giới Đông – Tây
Có một cậu bé từng được cả trung tâm gọi bằng cái tên thương mến: “Hạt đậu nhỏ”. Năm tuổi, bé Tiến Minh chỉ nặng vỏn vẹn 5,2 kg — bằng một đứa trẻ sơ sinh cứng cáp. Bé được chẩn đoán bại não do gen, khớp biến dạng, xương yếu đến mức không thể tự ngồi. Mỗi lần nhìn con, người mẹ chỉ biết cúi mặt. Với rất nhiều gia đình ở hoàn cảnh ấy, đó là điểm dừng của hy vọng.
Nhưng câu chuyện của “Hạt đậu nhỏ” lại không dừng ở đó. Sau một tháng trị liệu, bé ngồi dậy được. Sau một năm, bé bắt đầu đứng và chập chững tập đi. Và sau hai năm, cậu bé từng nặng hơn 5 ký một chút ấy đã cắp sách đến trường, biết múa, biết hát như bao đứa trẻ bình thường khác.
Người lặng lẽ đi cùng gia đình bé suốt hành trình đó là Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Quang Hòa — người sáng lập hệ thống Thiên Ứng Đạo. Và nếu hỏi vì sao một người bác sĩ lại chọn đi con đường khó như vậy, câu trả lời phải bắt đầu từ một làng quê nghèo ở Thanh Hóa.
Từ làng quê Thanh Hóa đến giảng đường Thiên Tân
Nguyễn Quang Hòa sinh ra trong một gia đình bình thường ở một vùng quê nghèo của tỉnh Thanh Hóa. Con đường bước vào y học của anh không khởi đầu bằng điều kiện, mà bằng một khát vọng rất cụ thể: “trở thành người cứu chữa thay vì người cầm súng”. Câu nói ấy, về sau, trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả sự nghiệp.
Bằng nỗ lực bền bỉ, anh giành được suất theo học tại Đại học Trung Y Dược Thiên Tân — một trong những cái nôi đào tạo y học danh tiếng bậc nhất của Trung Quốc — và tốt nghiệp loại xuất sắc. Song song, anh hoàn tất chương trình Bác sĩ Chuyên khoa I tại Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam với kết quả loại giỏi. Anh còn sở hữu các chứng chỉ về can thiệp sớm và nghiệp vụ sư phạm — nền tảng quan trọng cho công việc sau này với trẻ nhỏ.
Hai dòng đào tạo ấy — Đông y bài bản của phương Đông và tư duy y học hiện đại — về sau chính là “chất liệu kép” làm nên con đường riêng của anh.
Điều khiến nhiều người nhắc đến anh với sự nể trọng: khi đứng trước lời mời ở lại làm việc tại một bệnh viện lớn thuộc Đại học Thiên Tân — một cơ hội mà không ít người mơ ước — anh đã từ chối để trở về Việt Nam. Với anh, tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được mang về phục vụ chính người dân quê hương mình. Hành trình cống hiến ấy về sau còn được Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV9) ghi hình thành phóng sự.
Về nước, anh không vội mở phòng khám riêng mà chọn con đường trui rèn tay nghề ở những nơi tiếp nhận ca khó: thực hành chuyên sâu tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, Bệnh viện E, Bệnh viện 198 và Bệnh viện Bộ Công an. Chính những năm tháng đứng bên giường bệnh ấy đã cho anh thứ mà sách vở không dạy hết: sự thấu hiểu con người.
“Tôi không muốn chia Đông y hay Tây y”
Nếu phải chọn một câu nói làm kim chỉ nam cho toàn bộ sự nghiệp của Bác sĩ Hòa, thì đó là:
“Tôi không muốn chia Đông y hay Tây y. Tôi muốn một nền Y học Việt Nam hiện đại, hiệu quả.”
Đây không đơn thuần là một tuyên ngôn nghe cho hay. Nó là cách anh làm nghề mỗi ngày. Trong khi nhiều người vẫn quen đặt y học cổ truyền và y học hiện đại ở hai phía đối lập — bên “kinh nghiệm ngàn năm”, bên “khoa học thực chứng” — thì anh chọn cách dung hòa cả hai: lấy nguyên lý xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu của Đông y đặt trên nền hiểu biết vững chắc về giải phẫu học và sinh lý học hiện đại.
Từ hướng đi đó, anh phát triển một phương pháp trị liệu mang đậm dấu ấn cá nhân, gắn với khái niệm “Thiên Ứng Huyệt” — hệ thống huyệt mà theo cách anh diễn giải, là do chính cơ thể người bệnh “lên tiếng” chỉ ra: đâu là điểm đau thật, đâu là gốc rễ của bệnh, thay vì máy móc theo một sơ đồ cố định. Chính chữ “Thiên Ứng” ấy về sau trở thành tên của cả hệ thống anh gây dựng.
Nguyên tắc hành nghề của anh gói gọn trong vài điều giản dị nhưng được giữ nhất quán qua từng ca bệnh:
- Lấy người bệnh làm trung tâm — phác đồ xoay quanh con người, không phải quy trình.
- Không xâm lấn — đặc biệt an toàn với trẻ nhỏ, tránh những can thiệp gây tổn thương.
- Khôi phục khả năng tự điều chỉnh, tự phục hồi vốn có của cơ thể, thay vì áp đặt từ bên ngoài.
- Cá nhân hóa phác đồ theo từng cơ địa — không có công thức chung cho mọi người.
Với nền tảng ấy, anh đi sâu vào các lĩnh vực đòi hỏi sự kiên nhẫn bậc nhất: thần kinh, cơ – xương – khớp, bàn chân bẹt, rối loạn phát triển vận động, chậm vận động thần kinh, di chứng chấn thương và phục hồi chức năng cho trẻ.
Những câu chuyện phía sau con số
Sau nhiều năm miệt mài lâm sàng, Bác sĩ Hòa đã đồng hành cùng hàng nghìn bệnh nhân — trong đó có hơn 10.000 ca cơ xương khớp và hơn 3.000 trẻ nhỏ gặp các vấn đề như bàn chân bẹt, bại não, rối loạn phát triển, rối loạn phổ tự kỷ. Nhưng với anh, mỗi con số không bao giờ chỉ là con số. Nó là một số phận, một gia đình, một giấc ngủ chập chờn của người mẹ.
Anh Ngân, 37 tuổi ở Bình Dương, từng liệt suốt 8 năm trời, gắn cả tuổi thanh xuân với chiếc xe lăn. Tám năm đủ dài để một người thôi dám hy vọng. Vậy mà sau phác đồ cá nhân hóa được xây riêng cho tình trạng của mình, anh đã có thể đứng dậy và đi lại — điều mà trước đó gia đình gần như không còn dám mơ.
Và “Hạt đậu nhỏ” Tiến Minh ở đầu câu chuyện này — từ một em bé không tự ngồi được, đến ngày biết múa hát và tới trường — chính là minh chứng cho điều anh vẫn tin: cơ thể con người, kể cả những cơ thể mong manh nhất, luôn giữ trong mình một khả năng phục hồi mà đôi khi ta chưa kịp đánh thức.
Lưu ý: mỗi cơ địa và mức độ bệnh là khác nhau, kết quả điều trị không giống nhau ở mọi người. Những trường hợp trên là câu chuyện thực tế được chia sẻ, không phải cam kết chung cho mọi bệnh nhân.
Điều làm nên khác biệt của anh, có lẽ, không nằm ở kỹ thuật. Nó nằm ở một câu anh vẫn thường nói:
“Một bác sĩ tốt không chỉ chữa bệnh, mà còn chữa nỗi lo trong lòng người mẹ.”
Nhiều phụ huynh kể lại rằng khi gặp anh, điều họ nhớ nhất không phải là phác đồ hay thủ thuật, mà là sự lắng nghe. Anh giản dị, gần gũi, chịu ngồi nghe hết những nỗi sợ ngổn ngang của cha mẹ, rồi cùng họ tìm phương án tiết kiệm chi phí nhất có thể. Với những gia đình có con “đặc biệt”, đôi khi sự đồng hành ấy còn quý hơn cả thuốc.
Không chỉ là một người bác sĩ
Con người Nguyễn Quang Hòa còn rộng hơn chiếc áo blouse trắng. Anh là một người mê rèn luyện và chinh phục giới hạn của chính mình: từng hoàn thành cự ly Marathon 42km, giành Huy chương Vàng Karatedo toàn quốc, Huy chương Bạc bóng bàn tại Hội thao người Việt ở Trung Quốc, và còn được nhắc đến như một người ưa thám hiểm. Tinh thần thể thao ấy — kỷ luật, bền bỉ, không bỏ cuộc giữa chừng — dường như cũng chính là cách anh bám theo những ca bệnh tưởng như vô vọng.
Anh còn là tác giả sách. Cuốn “Bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ – Hiểu đúng, điều trị sớm, phát triển tự nhiên” là nỗ lực đưa kiến thức chuyên môn đến tận tay phụ huynh, để cha mẹ hiểu đúng, can thiệp sớm và không hoảng loạn trước những thông tin nửa vời trên mạng. Bởi với anh, phòng bệnh và hiểu bệnh từ sớm luôn nhẹ nhàng hơn chữa bệnh muộn.
Thiên Ứng Đạo
Hành trình của Bác sĩ Hòa không dừng lại ở việc chữa cho từng người. Năm 2017, anh khởi xướng nhóm nghiên cứu ứng dụng kết hợp ba mảng: y học cổ truyền – phục hồi chức năng – giáo dục đặc biệt. Đến năm 2022, anh sáng lập Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa, tiền thân của hệ thống Thiên Ứng Đạo ngày nay. Hiện anh là Tổng Giám đốc Công ty Thiên Ứng Đạo, đồng thời là cố vấn phục hồi chức năng cho hàng nghìn gia đình trên khắp cả nước.
Với anh, nghề y “không chỉ là một công việc, mà là một sứ mệnh cao cả — xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh.” Những mục tiêu anh đang theo đuổi vì thế cũng vượt ra ngoài bốn bức tường phòng khám:
- Chuẩn hóa quy trình điều trị giữa Y học Cổ truyền, Phục hồi chức năng và Giáo dục đặc biệt — để phương pháp có thể nhân rộng, không phụ thuộc vào một cá nhân.
- Xây dựng khóa học online để những gia đình ở vùng xa cũng được đồng hành, tiết kiệm chi phí đi lại và điều trị.
- Phát triển tri thức cộng đồng, để cha mẹ hiểu – chủ động – phòng bệnh cho con ngay từ sớm.
- Đưa Thiên Ứng Đạo trở thành một hệ thống chăm sóc sức khỏe uy tín, vươn ra cả ngoài biên giới.
Từ một cậu bé làng quê Thanh Hóa từng ước làm “người cứu chữa”, Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa đang từng ngày viết tiếp giấc mơ về một nền y học Việt Nam không còn ranh giới — nơi Đông và Tây thôi tranh nhau đúng sai, mà cùng chung tay phục vụ một điều duy nhất: để người bệnh được lành lặn, và để những người mẹ được thôi thao thức trong đêm.
Tìm hiểu thêm về Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa và hệ thống Thiên Ứng Đạo tại thienungdao.vn — Trung tâm Dung Hòa – Thiên Ứng Đạo, Khu nhà ở Him Lam Vạn Phúc, P. Vạn Phúc, Q. Hà Đông, Hà Nội.
